Świąd należy do najczęstszych problemów skórnych , z którego powodu cierpią nasze czworonogi. Może on objawiać się nie tylko drapaniem , ale także wygryzaniem sobie swędzących okolic,  ocieraniem się o różne przedmioty czy tarzaniem. Czasem dostrzegamy tylko podrażnioną, zaczerwienioną skórę , połamanie włosa lub wyłysienia. Przyczyn świądu może być wiele, dlatego ważne jest dokładne obejrzenie sierści i skóry zwierzęcia.

Do najczęstszych przyczyn świądu należą:

1.inwazje pcheł

2. inwazje innych pasożytów- świerzbowce, nużeńce,  Cheyletiella, wszoły, wszy

3. infekcje bakteryjne lub grzybicze

4.atopia

5.alergie kontaktowe, pokarmowe

6.inne

Pierwsze nasze postępowanie to  wykluczenie  pasożytów, a przede wszystkim pcheł. Jest to najczęstsza przyczyna świądu, nawet u tych psów bądź kotów, których właściciele zarzekali się , że  to rzecz niemożliwa. To, że szukając  na skórze psa nie widzimy pcheł ,wcale nie świadczy o tym, że ich nie ma. Obecność pcheł możemy sprawdzić , szukając  nie tyle osobników dorosłych co ich odchodów- małych czarnych  lub brązowych grudek mniejszych czasem od główki od szpilki . Pomocny jest  tutaj tzw. test bibułowy: na mokry kawałek bibuły  lub chusteczki higienicznej wyczesujemy  bardzo gęstym grzebieniem  sierść psa. Jeśli zobaczymy na bibule małe czarne punkty, których barwa po wpływem wilgoci zmienia się na brunatno –czerwono , świadczy to o obecności pcheł. Te punkty bowiem to ich odchody zawierające przetrawioną krew, która barwi bibułę.  Pchły  najczęściej powodują świąd w okolicy lędźwiowej grzbietu i nasady ogona, u kotów również wokół szyi. Często wywołują  również  reakcje nadwrażliwości.   Alergiczne pchle zapalenie skóry jest schorzeniem , w którym uczulenie wywołuje alergen zawarty w ślinie pchły . Reakcje w postaci silnego świądu może wówczas wywołać nawet tylko jedna pchła.  Intensywne drapanie się  powoduje zaczerwienie, wyłysienia, prowadzi do samookaleczania się zwierzęcia ,  a rany mogą ulec wtórnym zakażeniom bakteryjnym. Przy przewlekłym drażnieniu skóry może dojść do jej zgrubienia, łojotoku, ropnego zapalenia skóry.  

Ważne jest wobec tego regularne stosowanie środków przeciwpchelnych.  Większość preparatów jest  w tej chwili dostępna w postaci spot-on, czyli kropelek wylewanych na skórę grzbietu okolicy międzyłopatkowej bądź wzdłuż kręgosłupa. Trzeba pamiętać, aby preparat zakraplać bezpośrednio na skórę, tak, aby miał możliwość się do niej wchłonąć.  Z tego samego powodu po zakropleniu obowiązuje dwudniowy zakaz kąpieli.  W przypadku  zdiagnozowanego przez lekarza weterynarii APZS- czyli alergicznego pchlego zapalenia skóry,  bardziej polecane są preparaty do bezpośredniego spryskiwania całego ciała niż typu spot-on.  Wówczas pies jest chroniony przed alergenami w ślinie pcheł, ponieważ substancja czynna preparatu oddziaływuje na pchłę, zanim ta  zdąży ugryźć. Ważne jest również sprzątnięcie legowiska  czworonoga, ponieważ bytują tam postacie rozwojowe pcheł.  Pchły ponadto są przenosicielami tasiemca psiego  Dipylidium caninum – warto więc po zlikwidowaniu  inwazji pcheł odrobaczyć pupila.

Inne pasożyty mogące bytować na skórze naszego przyjaciela, to świerzbowce, nużeńce, Cheyletiella,  wszy oraz wszoły. Świerzbowce występują stosunkowo często. W rzadkich przypadkach jako zoonoza, może wystąpić także u właścicieli zwierzęcia.  Nużeńce natomiast w niewielkich ilościach występują  na skórze zdrowych zwierząt, stając się powodem świądu i problemów skórnych w przypadkach obniżonej odporności, głównie u młodych zwierząt.  U starszych zwierząt nużyca występuje o wiele rzadziej.  U młodych zwierząt, żyjących głównie w dużych skupiskach czasem może dojść do inwazji Cheyletiella. Są to roztocza wywołujące objawy tzw. „ łupieżu wędrującego” . Wszy oraz wszoły  czasem możemy zobaczyć  gołym okiem lub pod lupą. Podejrzenie inwazji wszy lub wszołów musimy mieć na uwadze zawsze, jeśli  znajdziemy przyklejone tuż przy skórze do włosa grudki przypominające jaja.  Kotów nie dotyczą inwazje wesz, natomiast inwazje wszołów owszem.   Dodatkowe badania przeprowadzane przez lekarza weterynarii ułatwiają rozpoznanie pasożytów skóry.

Świąd mogą powodować czasem  infekcje bakteryjne oraz grzybice. Bakteryjne występują często jako powikłania wobec pierwotnych zmian wywołanych przez inny czynnik. Do skutecznej terapii  potrzebne są wówczas  badania mikrobiologiczne zeskrobin skóry, lub  w przypadku podejrzenia grzybicy badania mikologiczne.  Grzybice ,zwłaszcza u kotów mogą wyglądać bardzo różnie- czasem zachodzi konieczność wysłania próbek do laboratorium .Wówczas trzeba uzbroić się w cierpliwość, wynik bowiem uzyskuje się po ok. 2-3 tygodniach.

Po wykluczeniu pasożytów i infekcji bakteryjnych, z  innych przyczyn powodujących objawy świądu należy brać pod uwagę na pewno atopię. Schorzenie to jest obecnie tematem szerokich badań lekarzy weterynarii i naukowców.   Do atopowego zapalenia skóry są predysponowane niektóre  rasy psów, głównie  takie jak bulteriery,  west  highland  white teriery, dalmatyńczyki, labradory, shar peie, boksery. Atopia jest nadwrażliwością na alergeny środowiskowe ujawniającą się najczęściej u młodych zwierząt do 3 roku życia, zmiany  zaś dotyczą charakterystycznych, głównie obwodowych części ciała zwierzęcia, jak pysk, kończyny, a także podbrzusze.  Po rozpoznaniu , w postępowaniu terapeutycznym najczęściej udaje się zminimalizować objawy alergii.

Przyczyną świądu może być również alergia pokarmowa lub kontaktowa.  Mogą być one powodem każdego zapalenia skóry przebiegającego ze świądem.  Na alergie pokarmową mają  szanse zwłaszcza te psy, które żywione są resztkami ze stołu właścicieli, ponieważ  takie jedzenie zawiera najwięcej czynników alergizujących. Zdiagnozowanie czynnika pokarmowego wywołującego objawy jest czasem trudne, zwłaszcza jeśli właściciel nie przestrzega zaleconej diety eliminacyjnej, jako podstawowego elementu terapii tego rodzaju alergii.   W przypadku alergii kontaktowej zmiany dotyczą zwłaszcza części ciała kontaktujących się z danym czynnikiem- np. pyska, jeśli reakcje wywołuje np. substancja, z której wyprodukowana jest miska, bądź kończyn i podbrzusza w przypadku alergizującego czynnika w podłożu- np. syntetyczne substancje w dywanie, paście do podłóg, lakierach. Wyeliminowanie takiego czynnika powoduje zaprzestanie świądu i wygojenie się skóry.

Świąd zwłaszcza u kotów może również przebiegać na tle psychogennym. Każdy stres, zmiana w otoczeniu może powodować częstsze drapanie się kota, dlatego ważne jest uchwycenie , co mogło ewentualnie zmienić zachowanie czworonoga. Inne powody świądu, to nadwrażliwość hormonalna, co może być przyczyną wzmożonego drapania się w okresie rui u samic, a także choroby na tle hormonalnym.   Świąd może być również spowodowany chorobami tła immunologicznego bądź nadwrażliwością na leki. 

Taka różnorodność przyczyn świądu powoduje czasem konieczność wykonania dodatkowych badań przez lekarza weterynarii, aby w pełni rozpoznać powód skórnych problemów naszego pupila. Prawidłowe rozpoznanie jest warunkiem wprowadzenia skutecznej terapii , a jej powodzenie, zwłaszcza w przypadku alergii, w dużej mierze również zależy od stosującego się do wskazówek właściciela. Terapia najczęściej umożliwia wygojenie się skóry i powrót zdrowego wyglądu włosa.

Zdjęcie pobrano z: http://fleafront.com/wp-content/uploads/2008/06/scratch-dog1.jpg