Otyłość  stanowi  jeden z najczęstszych problemów dotyczących kotów. Dolegliwość ta może rozwinąć  się u każdego kota, najczęściej wskutek nieodpowiedniego żywienia,  natomiast głównie dotyczy kotów kastrowanych, niewychodzących, mających zmniejszoną aktywność ruchową. Wielu ludziom patrzącym na swojego podopiecznego codziennie trudno jest się zorientować , że ich kot ma już znaczną nadwagę lub jest otyły, co wychodzi na jaw, gdy dołączają się do stanu kota problemy zdrowotne.  

Według definicji otyłość jest to nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie. W kryteriach ludzkich według źródeł za nadwagę uznaje się podwyższenie optymalnej masy ciała powyżej 15%, za otyłość ponad 20%.  Jednak w odniesieniu do zwierząt taka ocena może być trudna, dlatego ocenia się stan zwierzęcia na podstawie kondycji ciała. W tym celu opracowane zostały obrazkowe skale porównawcze dostępne w lecznicach weterynaryjnych bądź ulotkach dotyczących specjalistycznego żywienia psów i kotów. Dokładniej sklasyfikować naszego pupila pomoże nam nasz lekarz weterynarii, natomiast  nie wliczając w to dużych ras kotów jak np. maincoon , większość kotek powyżej 5 kg i kocurów powyżej 6 kg ma problem z nadwagą.

Przyczyny

Główną przyczyną otyłości jest nadmiar podawanej energii w stosunku do jej wydatkowania, co skutkuje odkładaniem się jej w postaci tkanki tłuszczowej.  Spowodowane to może być zbyt dużą ilością pożywienia bądź nieodpowiednim stosunkiem w nim białka i węglowodanów. Koty są bezwzględnymi mięsożercami, w związku z tym potrzebują wysokiej ilości białka i niskiej węglowodanów w diecie, natomiast nadmiar węglowodanów jest u nich odkładany jako tłuszcz. Druga przyczyna to brak ruchu, który pozwolił by na spalenie owej energii, co jest sytuacja nagminną u kotów przebywających wyłącznie w mieszkaniach, zwłaszcza takich , które większość dnia spędzają same . Brak stymulujących do ruchu bodźców wpływa na niekorzystny przyrost  masy ciała.

 Na zwiększone ryzyko rozwoju otyłości narażone są głównie koty poddane zabiegom sterylizacji bądź kastracji. Częściej problem dotyczy kastrowanych kocurów niż kotek, natomiast w badaniach naukowych wykazano, że po zabiegu sterylizacji/kastracji obniża się zapotrzebowanie na energię.  Do tej sytuacji dochodzą jeszcze zmiany hormonalne i ich wpływ na obniżenie metabolizmu glukozy. Ogranicza się również aktywność ruchowa i często dochodzi do zmiany nawyków żywieniowych u takich kotów.  Przy nieprzestrzeganiu ścisłej diety konsekwencją tego jest przyrost masy ciała.

Ryzyko otyłości jest większe również u starszych kotów, u których spada aktywność. Także koty nerwowe, zestresowane  bądź  pogrążone na co dzień w apatii mogą mieć zaburzenia dotyczące spożywania pokarmu. Często jedzą nadmierne ilości pożywienia uznając karmienie za jedyne źródło przyjemności.  Rola właściciela jest również ogromna- wszelkie podawanie przysmaków w nieograniczonych ilościach nie dość, że owocuje wybrednym apetytem kota, to- rzecz oczywista- dostarcza nadmiaru energii skutkującej otyłością. Bardzo rzadko otyłość spowodowana jest schorzeniami, głównie natury hormonalnej. Przy określaniu przyczyny warto je również wykluczyć.

Otyłe koty są predysponowane do występowania u nich różnych problemów zdrowotnych. Dochodzi m.in. do przeciążenia stawów i kości co może prowadzić do ich zapaleń i kulawizn , rozwinąć się mogą choroby układu krążenia, dolnych dróg moczowych, problemy dermatologiczne,  a także zwiększa się  ryzyko niektórych nowotworów oraz powikłań przy zabiegach chirurgicznych.  Otyłe koty szczególnie narażone są na możliwość rozwoju chorób wątroby , a zwłaszcza wzrasta ryzyko jej stłuszczenia. Jest to na tyle niebezpieczne schorzenie, że skutkuje niewydolnością tego narządu i może doprowadzić do śmierci zwierzęcia.  Mają również predyspozycję do cukrzycy odpowiadającej typowi II u ludzi, gdzie otyłość jest jednym z czynników rozwoju tej choroby. W tym typie cukrzycy dochodzi do zmniejszenia wrażliwości tkanek na działanie insuliny , a także nadmiernej produkcji tego hormonu w trzustce, przekraczającej jej wydolność. Spowodowane jest to otyłością i nadmierną ilością węglowodanów w kociej diecie.  Utrzymujący się nadmiar glukozy we krwi prowadzi do uszkodzenia i zaburzenia funkcjonowania wielu narządów m. in. nerek, serca, naczyń krwionośnych ,nerwów,  a także oczu. Warunkiem powodzenia terapii w tym przypadku jest oprócz podawania leków zachowanie ścisłej diety niskowęglowodanowej.

Odchudzanie

Terapia otyłości jest procesem długotrwałym i polega na opracowaniu odpowiedniej diety we współpracy z lekarzem weterynarii.  Lekarz weterynarii powinien pomóc określić optymalną masę ciała zwierzęcia, której osiągnięcie będzie celem, a także dobrać specjalną dietę dla naszego podopiecznego.  Zmniejszenie tylko ilości podawanej karmy bytowej może nie pomóc w rozwiązaniu problemu, ponieważ może dojść przy tym do niedoboru pewnych składników odżywczych. Koty mają specyficzne potrzeby żywieniowe, dlatego specjalne diety oparte są na wysokiej ilości białka a niskiej węglowodanów, dostarczając jednocześnie wszystkich substancji odżywczych przy zmniejszonej liczbie kalorii. Koty otyłe nie mogą być głodzone, dlatego każda dieta powinna być wprowadzana stopniowo, aby kot mógł ją zaakceptować. U kotów, które mają zbyt szybko wprowadzoną nową dietę i odmawiają jej spożywania wzrasta niebezpieczeństwo stłuszczenia wątroby, dlatego jeśli podopieczny nie chce jeść dłużej niż 24 godziny trzeba wrócić do starej diety i nową wprowadzać jeszcze wolniej. Koty potrafią być bardzo uparte, dlatego proces ten z reguły trwa około tygodnia bądź dwóch, w szczególnych przypadkach trzeba być cierpliwym nawet do miesiąca, aby pupil całkowicie przekonał się do nowego pożywienia. Z ryzykiem stłuszczenia wątroby wiąże się też zbyt gwałtowne chudnięcie kota, dlatego po wprowadzeniu nowej diety , masa ciała powinna się zmniejszać  stopniowo- około 1% tygodniowo.  Kontrola stanu zwierzęcia i jego wagi powinna być przeprowadzana dosyć często minimum raz na dwa tygodnie, tak, aby była możliwość weryfikacji postępów terapii.  Jeszcze przed rozpoczęciem nowej diety, możemy zrobić zdjęcie naszemu kotu, aby móc później ocenić rezultaty.

    Następny bardzo ważny czynnik w odchudzaniu naszego kota to ruch. Aby móc spalać kalorie, musi się zwiększyć jego aktywność ruchowa, w czym pomocne będą przeprowadzane z nim ćwiczenia, zachęcanie do zabawy i wysiłku fizycznego.  Przy tym należy pamiętać, aby dostosować intensywność ruchu do stanu zwierzęcia i współistniejących z otyłością schorzeń.  Najlepiej jest zacząć od krótkich sesji ruchu (do 4 min), aby przyzwyczaić do nich kota i w miarę rosnących możliwości i poprawy móc je wydłużać.

 Na rezultaty diety trzeba poczekać. Jednak zaowocuje to lepszą kondycją zwierzęcia, zmniejszą się obciążenia układu szkieletowego, poprawi się stan jego zdrowia i samopoczucie.  Wydłuży się także potencjalna jego długość życia.  Korzyści są niewspółmiernie  wielkie wobec pozostawienia kota w stanie permanentnej otyłości, która może poważnie zagrozić jego zdrowiu i życiu. Dlatego trzeba kontrolować  i walczyć z nadmiernym otłuszczeniem swojego pupila, aby mógł cieszyć się dobrym zdrowiem jak najdłużej. Na koniec części pierwszej dodam, że pod koniec kwietnia tego roku przeprowadzana była ogólnopolska akcja edukacyjna mająca na celi uwidocznienie  problemu otyłości i edukację właścicieli pupili w tym zakresie pt. „II Ogólnopolski Tydzień Walki z Otyłością Psów i Kotów” (Royal Canin). Zainteresowanych odsyłam na stronę http://www.otylosczwierzat.pl/

W części następnej- zapobieganie otyłości.